Destinacije :: Kontinentalna Hrvatska ::

Ovo je grad koji turisti koji obilaze Hrvatsku, naročito njeno prelepo mediteransko primorje često neopravdano previđaju, iako je Zagreb svakako važna evropska metropola koju i te kako vredi posetiti. Smešten pod južnim obroncima planine Medvednice i uz obe obale reke Save, Zagreb je glavni grad Republike Hrvatske, njen najrazvijeniji ekonomski centar, sa najvećim brojem stanovnika.

Izrastao je iz dva naselja na susednim brdima, građanskog Gradeca i biskupskog Kaptola, koja danas čine njegovo jezgro i istorijsko središte.

Kratka istorija Zagreba

Arheološki nalazi potvrđuju pojavu prvih ljudskih naseobina u okolini Zagreba još u doba praistorije. Pećina Veternica, na jugozapadnim obroncima planine Medvednica, služila je paleolitskim lovcima kao sklonište, ili kao boravište, i u njoj su arheolozi pronašli kameno oruđe i oružje, kao i ostatke ognjišta čovekovih predaka, savremenika krapinskog čoveka. Bronzano oruđe i grobovi kulture – polja sa urnama, tako nazvanim prema načinu sahranjivanja pokojnika, pronađeni su i u dolini reke Save i takođe svedoče o nekadašnjim ljudskim naseobinama.

Za vreme Rimskog carstva na području grada nalazila se Andautonija, starorimsko naselje smešteno na desnoj obali reke Save, na mestu gde je rimski put Siscija – Petovio (Sisak – Ptuj) prelazio reku. Arheološkim iskopavanjima otkriveni su bedemi, nekropole, termalni kompleks s’ vodovodom, kanalizacijom i sistemom za zagrevanje prostorija, tragovi luke i predmeti iz svakodnevnog života stanovnika. Andautonija gubi na značaju u razdoblju od IV do VII veka za vreme velikih seoba naroda.

Priča o Zagrebu međutim počinje tek od 1094. godine, kada je ugarski kralj Ladislav I osnovao Zagrebačku biskupiju na Kaptolu. Godine 1217. dovršena je Saborna crkva, kasnije poznata kao Zagrebačka katedrala. Međutim, teško je stradala pri najezdi Tatara 1242. godine, a preživelo stanovništvo, među kojima je bio i ugarski kralj Bela IV, potražilo je spas u šumama Medvednice.

Nakon odlaska Tatara deo stanovništva se vratio na viši breg koji je od susednog biskupskog naselja bio odeljen potokom Medveščakom. Kralj je tada, u znak zahvalnosti za sigurno utočište, dodelio novom naselju, Gradecu, i njegovim stanovnicima povelju kojom im je priznao znatne samoupravne povlastice u unutrašnjem uređenju, sudstvu i privrednom životu. Gradec je tako postao slobodna kraljevska varoš izuzeta od banske i županske vlasti i direktno podređena isključivo kralju.

Zagreb se međutim kao glavni grad Hrvatske pominje tek 1557 godine. Više puta su gradom divljali požari sa katastrofalnim posledicama, i sukobi između građana Gradeca i Kaptola, koji su se, vremenom smirili. Iako je privremeno grad Varaždin bio određen kao glavni grad države, Zagreb se kao predstavnica ustaljuje krajem XVIII veka, broj stanovnika se postepeno povećava, i dobija sve više kulturnih, obrazovnih, trgovačkih i drugih karakteristika jedne evropske prestonice.

Park prirode Medvednica

Park prirode Medvednica, nalazi se u neposrednoj blizini Zagreba i zbog brojnih obeleženih i edukativnih staza, širom guste šume, zatim planinarskih domova, istorijskih spomenika i rekreativnih sadržaja ostavlja utisak prostranog gradskog parka i predstavlja idealno izletište za Zagrebčane i njihove posetioce.

Vrh Sljeme (1035 metara nadmorske visine)

Sljeme je vrh ove planine, na 1035 metara nadmorske visine, a od nedavno se na njemu može uživati u skijanju, kao i biciklizmu. Ovaj prirodni park je bogat biljnim vrstama i životinjskim svetom i posetioci mogu odmarati svoje oči u raznolikosti zelenila, i uživati u živahnoj ptičjoj pesmi.

Srednjovekovni utvrđeni grad - Medvedgrad

Na vrhu izdvojenog brega, Malog Plazura, na južnim obroncima Medvednice nalazi se srednjovekovni utvrđeni grad, Medvedgrad. S ovog grada pruža se veličanstveni pogled na Zagreb i okolinu. Nastao je radi odbrane od novog tatarskog pustošenja, a poznato je da je završen do 1254. godine. Bio je dobro utvrđen, sa opkopom i čak dva bedema, kulama, palatom, cisternom i kapelicom.

Tokom vremena grad je menjao brojne gospodare i stanovnike, od kraljeva do biskupa, koji su se uglavnom izdržavali od poseda u podnožju Medvednice, a koje su sačinjavali sela, polja, vinogradi i šume. Snažan zemljotres krajem XVI veka razorio je Medvedgrad, nakon čega, zbog umanjenog strateškog značaja, kao i zbog nove kulture stanovanja, više nije bio nadograđivan ili obnavljan.

Park šuma Maksimir

Park – šuma Maksimir prostire se na 316 hektara i predstavlja najstariji javni park u Zagrebu. Za javnost je otvoren 1794. godine, a ime je dobio po svom osnivaču, zagrebačkom biskupu Maksimilijanu Vrhovcu, koji je zajedno sa nadbiskupom Haulikom najzaslužniji za njegovo uređenje.

Nastao je na mestu gde je raskrčena hrastova šuma, međutim, hrastovina i dalje okružuje ovaj park i predstavlja utočište za preko 100 vrsta ptica koje se nastanjuju ili koriste duplje ovog drveta. Zanimljiv je podatak da je u parku Maksimir, gustina populacije crvenoglavog detlića, vrste koja se smatra ugroženom u evropskim razmerama, jedna od najvećih u svetu. Značajne su i druge vrste životinja vezane uz stare šume, poput veverica, te nekih vrsta slepih miševa, inače globalno ugrožene grupe životinja, puhova, lisica, kuna i drugih.

Pored hrasta u ovom parku se mogu naći i drveće graba, kestena, smreke, te crnog i belog bora. Uz šume, u parku su zastupljene i livade, pa i močvarna vegetacija. U Maksimiru danas postoji pet jezera, i prirodnih i veštačkih, a nekada ih je bilo šest. Kroz park takođe protiču i brojni potoci. Jezera su takođe bogata brojnim životinjskim vrstama kao što su žabe, kornjače, crvenouha i belouška, zatim labudovi, divlje patke i druge.

Pored parka Maksimir u celosti i brojni drugi pojedinačni objekti na području parka uživaju zaštitu kao kulturna dobra. Neki od njih su Novi letnjikovac biskupa Haulika, za koji se predpostavlja da je izgrađen 1855. godine, Vratareva kućica, koja je u prošlosti služila kao stan za smeštaj dvojice uniformisanih invalida, čuvara parka i vodiča za strance, odakle potiče i njeno ime, Vidikovac, poznat i pod nazivom Kiosk, izgrađen između 1841 – 1843. godine, prema projektu Franca Šihta. Predstavlja najistaknutiji objekat u parku i središte iz kog se račvaju putevi, oko kog se nalaze glavni delovi parka. Vidikovac ima dva sprata i visok je 17 metara. U ovom parku se nalazi i sve popularniji zoološki vrt.

Kompleks parkova – Lenucijeva potkovica

Lenucijeva potkovica je možda najreprezentativniji kompleks parkova, čiji deo predstavlja i Botanička bašta, i nalazi se u samom centru grada. Naziva se još i Zelena potkovica. Ovu potkovicu sačinjava sedam trgova i vrt koji svojim zelenim površinama uokviruje urbanističke blokove Donjeg grada. To su Trg Nikole Šubića Zrinskog, Trg Josipa Jurja Strossmayera, Trg kralja Tomislava, Trg Ante Starčevića, Botanička bašta, Trg Marka Marulića, Mažuranićev trg i Trg Maršala Tita.

Park je dobio ime po čuvenom zagrebačkom arhitekti i urbanisti Milanu Lenuciju koji je svojim rešenjima, ostvarenjima i poduhvatima obeležio ovaj grad. Iako, kako se smatra, on sam nije bio začetnik ideje o Potkovici, njegov doprinos je toliki da park s punim pravom nosi njegovo ime.

Botanička bašta

Botanička bašta je jedna od najlepših zelenih površina i svakako jedna od najlepših i najšarenijih parkova u Zagrebu. Krase ga uređene cvetne leje i drveće, staze za šetnju ili jutarnji džoging na kojima svaki posetilac može, makar za kratko, uteći od gradske buke i vreve. U bašti se nalazi i nekoliko građevina, među kojima se ističu staklenici i impozantni izložbeni paviljon.

Inicijativu za izgradnju ovog vrta dao je još 1876. godine retkor zagrebačkog univerziteta, profesor Spevec. Nacrti su završeni 1889. godine, a prve biljke zasađene 1892. Pošto je zemljište Prirodnjački fakultet dobio na poklon od grada Zagreba, kako bi ispoštovali želju tadašnjih gradskih vlasti, ulaz u ovaj prelepi vrt je i dalje besplatan. Najlepše ga je posetiti u proleće ili rano leto.

Katedrala na Kaptolu

Katedrala na Kaptolu, neogotičke spoljašnjosti i srednjovekovne unutrašnjosti posvećena je Vaznesenju blažene device Marije, odnosno Velikoj Gospi, dok je Sveti Stjepan, ugarski kralj njen drugi zaštitnik. Katedrala je građena u etapama, počev od 1094. godine, kada je osnovana zagrebačka biskupija, a prvobitna crkva je dovršena i posvećena 1217. godine. Više puta je stradavala u provalama neprijatelja i požarima, te više puta obnavljana i dograđivana, te se na njoj i u njoj mogu videti tragovi različitih stilova.

Nakon velikog zemljotresa 1880. godine sprovedena je temeljna rekonstrukcija u neogotičkom stilu. Tada je zagrebačka katedrala dobila svoj današnji oblik sa dva tornja, visokim krovom, novim stubovima u svetilištu i novim oltarima. Brojne religijske i verske relikvije čuvaju se u Riznici katedrale, gde se mogu videti predmeti i umetnička dela koja potiču od kraja XI, pa sve do XX veka. Katedrala može primiti više od 5000 ljudi. Od XIX veka ova prelepa građevina postaje simbol Zagreba i cele Hrvatske, najveći spomenik vere i kulture, te duhovno središte naroda.

Kamenita vrata

Kamenita vrata su jedina gradska vrata koja su opstala do danas, a predstavljaju deo istorijskog odbrambenog sistema Gornjeg grada, Gradeca. Svoj današni oblik dobila su tokom XVIII veka. Vrata su danas najpoznatija po kapelici sa slikom Majke Božje od Kamenitih vrata. Slika je postala sveti predmet pred kojim se mole i izražavaju svoju zahvalnost brojni vernici, zato što je u velikom požaru koji je izbio tokom 1731. godine, nađena čitava i neoštećena, izuzev okvira koji je izgoreo, usred vatrom uništene okoline.

Crkva Sv. Marka

Crkva Sv. Marka smatra se jednim od najstarijih arhitektonskih spomenika grada Zagreba, jednim od njegovih simbola, a ujedno je i najstarija župna crkva u gradu. Nalazi se na trgu Sv. Marka, u Gornjem gradu, pored Hrvatskog sabora i Banskih dvora.

Prvi put se spominje 1256. godine. Izvorno je izgrađena u gotičkom stilu, da bi kasnije bila preoblikovana u neogotički. Iz srednjeg veka sačuvan je monumentalni južni portal sa kipovima 12 apostola. Portal je nastao pod uticajem čuvene kiparske radionice Parler iz Praga, te predstavlja najznačajnije ostvarenje gotičkog vajarstva u kontinentalnoj Hrvatskoj. Inače, smatra se da se ispred portala crkve nekada nalazio stub srama na kome su vezivali ljude i izvršavali kazne koje je izrekao gradski sud. Od XX veka unutrašnjost crkve krase dela svetski poznatog vajara Ivana Meštrovića.

Crkva sv. Katarine

Još jednu prepoznatljivu crkvu Gornjeg grada čini barokna crkva sv. Katarine, koja se smatra prvom baroknom građevinom kontinentalne Hrvatske. Uz crkvu sv. Katarine pruža se kompleks bivšeg isusovačkog manastira, sagrađenog u XVII veku. Danas je ova građevina sedište galerijske ustanove Klovićevi dvori, gde se održavaju vrhunske umetničke izložbe.

Manastir sv. Klare

Od nekadašnjih manastira, na Gornjem gradu je i manastir sv. Klare, u, po opaticama nazvanoj Opatičkoj ulici. Zanimljiv je po oslikanim pročeljima. Naslikani, odnosno lažni prozori, verovatno su povezani sa zatvorenom funkcijom ovog ženskog manastira. U njemu je danas smešten Muzej grada Zagreba, jedan od najbogatijih muzeja u Hrvatskoj.

Kula Lotrščak

Kula Lotrščak je poznati je vidikovac s kog se pruža predivan pogled na Donji grad. Ispod kule se nalazi Strossmayerovo šetalište, kao i žičara koja povezuje Gornji i Donji grad. Sagrađena je tokom XIII veka i takođe predstavlja deo nekadašnjeg sistema za odbranu grada. Svakog dana sa ove kule Grički top ispaljuje po jedan hitac tačno u podne. Po legendi, ovaj top je s Lotrščaka opalio na turski tabor, koji se u doba osmanlijskih osvajanja nalazio preko reke Save i razneo petla kog je kuvar baš tada nosio na poslužavniku da posluži pašu. Nakon ovog događaja Turci su se navodno razbežali i nisu napali Zagreb.

Hrvatsko narodno pozorište

Hrvatsko narodno pozorište završeno je 1895. godine, kada ga je svečano otvorio austro-ugarski car Franjo Josip I. Ovu zgradu izgrađenu u neobaroknom stilu, projektovali su čuveni bečki arhitekti Ferdinand Felner i Herman Helmer, autor još 40-ak evropskih pozorišnih zgrada. Prva predstava u njemu odigrana je 1860. godine.

Zgrada se nalazi na Trgu Maršala Tita, deo je kompleksa Linucijeve potkovice, i u njenom okruženju se nalaze brojne druge zgrade koje predstavljaju značajne kulturno istorijske znamenitosti grada, kao što su Pravni fakultet Univerziteta u Zagrebu, Dom gimnastičkog društva Hrvatski sokoli i pevačkog društva Kolo, Muzej umetnosti i obrta, koje predstavljaju hrvatsku arhitekturu kraja XIX i početka XX veka.

Ispred zgrade Hrvatskog narodnog pozorišta nalazi se remek delo Ivana Meštrovića, Zdenac (izvor) života. Zdenac je na tom mestu postavljen 1912. godine. Oko zdenca su ritmično poslagana naga tela koja izgledaju kao da su živa. Stvarnih su proporcija, a delovi lica i tela prikazani su realistično. Njihova površina je glatka i zaobljena.

Trg Bana Josipa Jelačića

U Zagrebu postoje mnoge druge znamenitosti koje vredi obići. Među njima su najinteresantnije živopisna pijaca Dolac, centralni zagrebački trg, Trg Bana Josipa Jelačića, gde se nalazi i njegov poznati spomenik, te fontana Manduševac i uvek živahna Tkalčićeva ulica. Tu su i koncertna dvorana Lisinski, stadion Maksimir, zatim brojne prodavnice, butici, moderni tržnni centri, kafići, restorani, noćni klubovi i drugo.

Manifestacije koje se održavaju u Zagrebu

Tokom godine, u Zagrebu se održavaju brojne manifestacije i festivali kao što su IN muzički festival – najveći festival na otvorenom, u Hrvatskoj, uvršćen u spisak 20 najboljih evropskih letnjih festivala, Snežna kraljica – slalomska trka, trka svetskog kupa, koja se održava na zagrebačkom Sljemenu od 2005. godine, festival ulične kulture Cest is d’Best i mnogi drugi.

Lokacija na mapi

Smeštaji - Zagreb
Rent-A-Car - ZagrebIzleti/Ekskurzije - Zagreb



Drugi gradovi Kontinentalna Hrvatska