Destinacije :: Istra ::

Interesantno i veoma neobično mesto Peroj smešteno je na jugozapadnoj obali Istre. Mediteransko zelenilo, fantastična klima i lekovite odlike ovog podneblja upisale su Peroj još na starorimske karte banja, kupatila i letovališta. Svega 2 kilometara udaljen od živopisne, Fažane i 15-ak minuta vožnje od Pule, kulturnog turističkog i obrazovnog centra Istre, Peroj sve prednosti svog položaja koristi na najbolji mogući način. Njegova panorama otvara se i ka Nacionalnom Parku Brioni, a svakako treba obići i Rovinj i Medulin.

Bogata istorija gradića Peroj

„Praetoleum“ ili „Casale Petriolo“ pominje se kao mesto izuzetnog bogatstva i značaja na događaju poznatom kao Rižanska Skupština, odigranom tokom 804. godine. Ovo je sabor koji je sazvao car Karlo veliki kako bi razrešio građanske sporove među lokalnim stanovništvom u Istri. Skup je brižljivo zabeležen i do danas se smatra jednim od prvih, pravnih dokumenata, i izuzetno je značajan za celokupnu evropsku istoriju.

Međutim, o starini ljudiske naseobine na ovoj obali i raskošnoj, primamljivoj okolini svedoče veoma vredna arheološka nalazišta u okolini Peroja, koja najranija naselja smeštaju u davna, praistorijska vremena. Događaj koji je oblikovao istoriju ovog mesta zbio se nakon velike kuge koja je pogodila čitavu Evropu, a 1561. godine gotovo zbrisala celokupno stanovništvo Peroja.

Potom, sve do sredine XVII veka ovde se naseljava novo stanovništvo, sa 13 porodica pravoslavne veroispovesti, poreklom iz Crne Gore. Svi stanovnici Peroja danas su njihovi potomci. Zbog ove istorijske specifičnosti, čitav Peroj je jedno sasvim posebno, autentično i zanimljivo mesto, kako za zaljubljenike u istoriju, arheologiju, arhitekturu i narodne običaje, tako i u neponovljivu prirodu i fantastičnu, lekovitu klimu.

Istorijsku srž gradića čine tradicionalne, kamene kuće tipične za jadransko primorje, jednostavnih fasada i skromnih dimenzija, a šetnja uskim, kaldrmisanim uličicama umnogome nadoknađuje udaljenost od plaža. Danas Peroj ima svega 830 stanovnika, a većina njih se bavi uglavnom ribarstvom i uzgojem prirodnih kulutra, voća i maslina.

Današnji Peroj doživljava pravu turističku ekspanziju

Poslednjih godina Peroj se veoma brzo razvija i urbanizuje, a turizam je sve značajnija privredna grana, pa je ovde sve više luksuznih vila, vikendica i porodičnih hotela, izgrađenih da zadovolje potrebe sve veće posete. Uprkos brzoj urbanizaciji, ovaj drevni gradić uspeva da zadrži šarm i atmosferu prošlih vremena, dremljiv i miran u senci maslina, oleandera i limunova, a njegovi vremeniti čuvari su i dve stare crkve.

Crkva Svetog Stjepana

Crkva Svetog Stjepana na neverovatan nači baštini istoriju ovog mesta. Veruje se da je izgrađena u periodu od VII do XI veka, i ova jednostavna, kamena građevina sa crepnim krovom gotovo da i ne podseća na sakralni objekat. Zna se da je, po dolasku Crnogoraca 1657. godine, crkva bila već sasvim zapuštena, a gotovo dva veka kasnije ovde je podignuta Crkva Svetog Spiridiona.

Prethodnu, staru bogomolju austrijske vlasti su nacionalnizovale i potom prodale. Sve do 2000. godine, kada je vlasnik ove zgrade postao grad Vodnjan, čijoj opštini Peroj i pripada, crkva je bila podeljena na tri dela i služila je kao štala i spremište za seno. Godine 2008., započeti su restauratorski radovi da bi crkva kao, ovoga puta kulturni objekat, bila ponovo otvorena za posetioce 2013. godine. Danas se koristi u svrhe kulturnih programa i izložbi, a možete videti i restaurirane slike, freske, zidne reljefe i jedan poseban kuriozitet: ozidanu grobnicu postavljenu poprečno ispred vrata kroz koja se iz zvonika nekada ulazilo u crkvu.

Crkva posvećena Svetom Spiridonu

Druga pomenuta crkva posvećena Svetom Spiridonu po pravoslavnom običaju izgrađena je tek 130 godina nakon doseljavanja pravoslavnog stanovništva. Do te 1788. godine, Perojski Crnogorci svoje religiozne živote vodili su u Crkvi Svetog Nikole u Puli. Svoj današnji izgled ova crkva dobija 1834. godine, a ovde možete videti veoma egzotične ikone i ikonostas iz XVI veka, gde su prikazani grčki sveci.

Uz zvonik podignut 1860. godine nalazi se i kulturno veoma zanimljivo pravoslavno groblje. Ovde, naime, nema nikakvih propisa ili pisanih pravila, a grobna mesta se nasleđuju po starim, obrednim običajima.

Samim grobljem dominira zanimljiva, kovanim gvožđem ograđena grobnica pulskog velikodostojnika Petra Matijaševića. Smatra se da je ovo bila njegova lična želja, verovatno zbog blizine pravoslavne crkve. Kurioziteti se samo nižu, pa ćete na ovom groblju pronaći i više grobova koji imaju spomenike i krstove na zapadu, a ne na istoku, što znači iznad nogu, a ne iznad glava pokojnika.

Zavičajni muzej i biblioteka Petar II Petrović Njegoš

Kako bi crnogorski karakter bio sasvim autentičan, ovde možete posetiti i Zavičajni muzej i biblioteku koja nosi jedno od najznačajnijih imena crnogorske, odnosno srpske istorije: Petra II Petrovića Njegoša. U jednoj od autentičnih kamenih kuća u centru nalazi se veliki fundus od preko 5500 knjiga, a u Zavičajnom muzeju možete pogeldati zbirku starih predmeta, nošnji, oružja i muzičkih instrumenata koje su Perojani sačuvali i oteli od zaborava.

Pravoslavlje, ćirilica i jezik, narodni običaji, crkvene slave i očuvani elementi govora

Svih 350 godina, koliko je prošlo od doseljavanja 13 crnogorskih porodica, stanovništvo ovde marljivo i brižljivo čuva svoj identitet. Pravoslavlje, ćirilica i jezik, narodni običaji, crkvene slave i očuvani elementi govora pravo su vrelo autentičnog života na ovim prostorima u XVI i XVII veku. Njihovi koreni ovde oslanjaju se i na jedan pravni dokument, koji, nažalost, više ne postoji u originalu: Perojska povelja. Ovim dokumentom, Mišo Brajković i Mihajlo Ljubotina sa 15 porodica i ukupno 77 osoba dobili su „ovo selo, pašnjake i šume za sve vjekove“. Povelja je potpisana 21. jula 1657. godine.

Perojska fešta

Običaji, kulturni programi, koncerti i folklorno nasleđe u Peroju možete videti tokom raznih proslava, gastronomskih večeri i manjih sportskih turnira, a najpoznatija i najveća je Perojska fešta, koja se tradicionalno održava treće subote u julu. U okviru fešte posvećene doseljavanju crnogorskih porodica u Peroj organizuje se veoma raznovrstan program sa raznim izložbama, sportskim nadmetanjima, folklornim predstavama i velikim večernjim koncertom, pa je Peroj mesto koje treba obići ako planirate julski odmor u Istri.

U blizini Peroja se nalazi mnoštvo lepih plaža

Naravno, odmor u Istri počinje i završava se na njenim prelepim plažama. Peroj je povučen od obale nešto manje od jednog kilometra, pa iako sam gradić nije na obali, nekoliko divnih plaža nalaze se na desetak minuta šetnje.

Perojsku obalu odlikuju stene koje se spuštaju sve do mora, a između kojih se nalaze male šljunkovite plaže. Proteže se sve do uvala Portić i Marić, gde se nalazi i mala luka koja je više vekova bila jedina luka preko koje se trgovalo sa Mletačkom republikom, Venecijom i drugim mestima na Jadranu.

Sportovi na vodi, konobe, kafići i plažni barovi, ali i netaknuta priroda, divan ulaz u kristalno prozirno more sačekaće vas na perojskim plažama. Idealno za porodičan, miran odmor, zaklonjen od buke, gužve i pošasti masovnog turizma, a srednjevekovni gradić, staze za šetnju i spektakularne večeri stvaraju divnu atmosferu za romantičan, intiman odmor.

Lokacija na mapi

Smeštaji - Peroj
Rent-A-Car - PerojIzleti/Ekskurzije - Peroj





Drugi gradovi Istra